تبیین ساختار حاکم بر مکاتبات امام هادی(علیه السلام)

نویسنده

چکیده

چکیده
آنچه تاکنون در حوزه مطالعات تاریخ اسلام و به‌خصوص دوران امامت امام هادی(ع)، مطرح شده بیشتر تبیین تاریخی حوادث بوده است. این امر موجب مغفول‌ماندن بسیاری از جوانب فرهنگی و اجتماعی وقایع شده است. به نظر می‌رسد آنچه امروز می‌تواند راهگشای فهم بسیاری از وقایع آن دوران باشد، تبیین دیدگاه‌ها و اصول و مبانی نظری آن امام همام، از خِلال تحلیل محتوایی و مضمونی گفتار ایشان است. چراکه به واسطه فهم گفتمان هر شخص و چینش منطقی کلمات او در کنار یکدیگر، می‌توان به درکی جامع از دیدگاه‌ها و اعماق اندیشه‌های وی دست یافت.
در این مقاله، به دنبال آن هستیم با بررسی مضامین مکاتبات امام هادی(ع) به روش تحلیل محتوای مضمونی، ابتدا جمع‌بندی کلی از مکاتبات ایشان ارائه و سپس، نظام حاکم بر این مکاتبات را کشف کنیم. در نهایت نیز، به نگاهی جامع درباره مبانی سیاسی، فکری، عقیدتی و اخلاقی آن امام همام دست یابیم.
یافته‌های این تحقیق بیانگر آن است که بیشترین تلاش آن امام همام، در راستای تبیین جایگاه و نقش ائمه اطهار(ع) به عنوان مهم‌ترین رکن دین مبین اسلام، در جامعه اسلامی بوده است. حضرت بدین منظور، تلاش کرده‌اند تا با تجلیل از اهل‌بیت(ع)، معرفی خود با استفاده از علم غیب به عنوان امام بر حق، معرفی جانشینان خود، معرفی نواب و وکلاء، برائت از دشمنان اهل‌بیت و نهایتاً تأکید بر فرج حضرت مهدی(عج) این امر را تبیین کنند. البته، پاسخ به سوالات شیعیان و تبیین مبانی استخراج احکام و ملاک‌های آن نیز، از دیگر مباحثی است که در مکاتبات پیگیری شده است.
آنچه ضرورت چنین تحقیقی را روشن می‌سازد، توجه به نقش مبنایی و محوری این پژوهش‌ها، برای ورود به مباحث تاریخی و تحلیل گفتمان تاریخی و اجتماعی عصر ائمه اطهار(ع) است.

واژه‌های کلیدی
امام هادی(ع)، مکاتبات، تحلیل محتوا، تحلیل مضمونی.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Explaining the Structure of Imam Hadi’s Correspondences

چکیده [English]

Abstract
What discussed until now in the field of Islamic history studies, and especially the imamate of Imam Hadi (PBUH), was mostly explicating the historical events which leads to the negligence of many socio-cultural aspects of such events. It seems that today what can be the key for understanding many of such events is the explanation of views and intellectual principles of this great Imam through content and thematic analysis of his words because it is via the understanding of each person’s discourse and logical organization of his words that we can achieve an exhaustive understanding of his ideas and the depth of his thoughts.
Investigating the themes of Imam Hadi’s correspondences via content analysis, this article aims to, first, provide a general summation of his correspondences and, then, discover their structure and, finally, achieve a comprehensive view about the political, intellectual, ideological and moral principles of this great Imam.
The results of this study show that most efforts of this great Imam were to explicate the status and role of immaculate Imams as the most important principle of Islamic religion in the Islamic society. Doing so, he tried to explain this matter through commemorating the Household of the Prophet, introducing himself as the righteous Imam using knowledge of the Absent, introducing his successors, introducing the deputies and representatives, acquitting of the enemies of the Household of the Prophet and, finally, emphasizing the appearance of Mahdi. Of course, answering the questions of the Shiites and explaining the foundations of extracting the rules and their principles are other issues pursued in the correspondences.
What reveals the necessity of this research is paying attention to the pivotal role of such researches in entering the historical issues and analyzing the socio-historical discourse of the immaculate Imams’ era.

Keywords
Imam Hadi, correspondences, content analysis, thematic analysis

کلیدواژه‌ها [English]

  • Imam Hadi
  • correspondences
  • content analysis
  • thematic analysis